ماه مبارک رمضان امسال رنگ و بویی تاریخی با خود دارد؛ تاریخی که جنگ و جهاد و شهادت برای مسلمانان با پشتوانهای از ایمان و رستگاری گره خورده است. ملت مسلمان ایران در روزهای گذشته با شب بیداریهای خود تا سحرگاه در زیر موشکباران دشمنان با قلبی آکنده از اندوه اما سربلند و استوار به پیشواز شبهای قدر رفتهاند. بیمناسبت نیست که از امام صادق(ع) حدیثی بیان کنیم؛ ایشان میفرمایند: شب قدر، قلب ماه رمضان است. (تفسیر نورالثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۹۱۸). قلبی که احیایش خون تازهای به زندگی همه ما در این دوران حساس تاریخی بخشیده است. امروز معنای استغفار و بندگی برای همه ما رنگی از اقدام و عمل به خود گرفته است. گویی شهادت رهبر معظم انقلاب همچون خونی تازه ارزشهای دینی ما را زندهتر و احیا کرده است. در این راستا مروری بر اعمال و ادعیه مخصوص این شبها صورت گرفته است که در ادامه مشروح آن را میخوانید.
با دردی تا عمق جان
مرحوم ملکی تبریزی درباره آمادگی قبلی برای درک شب قدر چنین میگوید: «سالک باید از قبل، خود را آماده سازد و مقدمات عبادت در چنین شبی را فراهم آورد؛ مثلاً باید در طول سال، جای مناسب، پوشاک مناسب و طاهر، عطر مناسب و دعاهای خاص این شب را آماده کند و برای سخن گفتن با مولایش کلمات پرشور و عمیقی را برگزیند. او باید از قبل در پی شناسایی مستحقانی باشد تا در این شب به آنان صدقه بدهد». (ترجمه المراقبات آیتالله ملکی تبریزی، ص ۲۹۵)
سالی معنوی که با مقاومت آغاز شد
در رمضان امسال جهاد در راه خدا برای ما با ایستادگی در زیر موشکباران دشمن و قد علم کردن زیر اندوه شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی معنا شده است. در بسیاری از روایتها نقل شده است که شبهای قدر تقدیر سال آینده هر انسانی نوشته میشود. (کافی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۰) بر همین اساس در برخی از روایتها، شب قدر به عنوان ابتدای سال در نظر گرفته میشود و این شب را آغاز سال معنوی نامیدهاند. به این معنی که در این ایام باید حساب و کتاب خود را در خصوص روزهای رفته انجام دهیم، اگر دِینی به گردن داریم برطرف کرده و عملی اگر قضا شده بهجا آوریم و خود را برای شروعی دوباره آماده کرده و دعا کنیم خداوند تقدیری شایسته برایمان رقم بزند.
امسال بسیاری از هموطنان ما با زبان روزه جام شهادت را نوشیدند. بیراه نیست که از این فرصت استفاده کرده و حساب و کتاب دنیوی و اخروی خود را صاف کنیم. علامه طباطبایی در این باره میگوید: «مراد از قدر، تقدیر و اندازهگیری است و خداوند در این شب، اموری از قبیل زندگی، مرگ، روزی، سعادت و شقاوت انسانها را مشخص میکند». (المیزان، ۱۳۹۰ش، ج۲۰، ص۳۳۱)
اعمالی که امسال معنای دیگری دارند
برای ما مسلمانان شهادت بزرگترین درجه نیکی است. در این روزها که به نیت اعمال شب قدر خود را عاری از آلودگیها کرده و غسل بهجا میآوریم؛ میتوانیم به نیت نزدیکی به خداوند متعال غسل شهادت نیز انجام دهیم و شب قدر را به عنوان فرصتی برای پاکی جان و دل در نظر بگیریم که امام کاظم (ع) فرموده است: «هر کسی شب قدر غسل کند و تا طلوع سپیده، شبزندهداری کند، از گناهان خود بیرون میرود». (روضة الواعظین، ص: ۵۵۶) خوب است بدانیم که توبه و گفتن ذکر استغفار نیز یکی از اعمال این شبهاست. در روایتها توصیه شده اعمال شبهای قدر را در خانههای خدا یعنی مساجد یا حرم ائمه اطهار(ع) انجام دهیم. ما مشهدیها که هر شادی و اندوه و عزایی را به سرای امام هشتم(ع) میبریم نیز میتوانیم این شبها را میهمان حرم مطهر علی بن موسی الرضا(ع) باشیم.
در این شبهای بیداری زنده شویم
با وقوع جنگ و شهادت مظلومانه قائد ملت ایران، ملت همیشه بیدار ما به پیشواز شبهای احیا رفته و شبهای ماه مبارک رمضان را تا سحر در خیابانها در کنار یکدیگر به سحر رساندهاند. با رنگ تازهای که خیابانهای شهر در این ایام گرفتهاند، گویی کوچهها و میدانها با حضور مردم روزهدار بدل به خانه خدا شدهاند، شاهراههایی که میتوانند شبهای قدرمان را رنگی متفاوت بزنند. در شبهای پیش رو بیدار ماندن و به اصطلاح احیا گرفتن با ذکر و توسل به ائمه اطهار(ع) رنگ و بویی علوی دارد. خواندن دعای جوشن کبیر یکی دیگر از اعمال این شبهاست که در آن ما از آتش عذاب به رحمت خداوند پناه میبریم. پیامبر(ص) فرمودهاند: «هر کسی از روی ایمان و برای رضای خدا شب قدر را شب زندهداری و عبادت کند، خداوند خطاهای گذشتهاش را میآمرزد». (روضة الواعظین، ص: ۵۵۶)
قرآن دارویی برای همه دردهای بشر
قرآن کریم برای این روزهای ما در آیات بسیاری توصیههای فراوانی دارد. چه آنکه در مورد جهاد آمده و چه مواردی که درباره جایگاه شهیدان نازل شده است. قرآن کریم نه تنها پشتیبان رزمندگان و جانبازان وطن است بلکه بر دردهای کوچک و بزرگ ملت مرهم میگذارد. در هنگامه عزای امیرالمؤمنین امام علی(ع) میتوانیم درد خود را با تکتک لحظات تاریخ تشیع پیوند بزنیم و با مرور ظلمهایی که در طول تاریخ به مسلمانان روا شده است از درگاه خداوند متعال ظهور منجی بشریت امام زمان(عج) را درخواست کنیم. همچنین تلاوت قرآن، توبه و استغفار و دعا برای عاقبت به خیر شدن بهترین درخواستها برای این شبهاست. در اوج مراسم و آداب این شبها که لحظه قرآن به سر گرفتن است این موارد را از خدای متعال بخواهید.
هر چه از دستت رسد
در فرصت شبهای قدر و ساعتهای شباهنگام تا پیش از سحر، مستحب است دو رکعت نماز بخوانیم و در هر رکعت پس از حمد، هفت مرتبه سوره توحید تلاوت شود. پس از نماز ۷۰ بار ذکر «استغفرالله و اتوب الیه» خوانده شود. در هنگامه عزاداری، امت اسلامی بدون یاد امام حسین(ع) اقامه عزا نمیکنند، پس مستحب است که زیارت عاشورا بخوانیم. همچنین دعا برای فرج یکی دیگر از اعمالی است که در این شبها توصیه شده است. مستحب است ۱۰۰رکعت نماز به صورت دورکعتی بخوانیم، علما گفتهاند بهتر است در هر رکعت بعد از حمد، ۱۰مرتبه سوره توحید خوانده شود.
اعمال مخصوص شب نوزدهم
۱. ذکر «استغفرالله ربی و اتوب الیه» ۱۰۰ مرتبه
۲. ذکر «اللهم العن قتلة امیرالمؤمنین» ۱۰۰ مرتبه
۳. تلاوت دعای اللهم اجعل فیما تقضی و تقدر من الامر المحتوم ...
اعمال مخصوص شب بیست و یکم
۱. تلاوت دعای اللهم صل علی محمد و آل محمد و اقسم لی حلما یسد عنی باب الجهل...
۲. برائت و لعن بر قاتل امیرالمؤمنین(ع)
۳. تلاوت زیارت حضرت علی(ع)
اعمال مخصوص شب بیست و سوم
۱. تلاوت سورههای عنکبوت و روم
۲. تلاوت هزار مرتبه سوره قدر
۳. تلاوت دعای فرج امام زمان(عج)
نظر شما